Bangkok’s Existing Mixed Fruit Orchards are Tree Diversity Hotspots for City Greening
ชื่อวารสารวิชาการ: Urban Ecosystems
ผู้วิจัย: รศ.ดร.ม.ล. วุฒิพงษ์ ทวีวงศ์
คณะนักวิจัย: รศ.ดร.Sigit Dwiananto Arifwidodo
วันที่: 08/2566
กรุงเทพมหานครมีชื่อเสียงระดับโลกในแง่แสงสีและความมีชีวิตชีวาของเมือง รวมถึงเป็นเมืองที่มีความทันสมัยผสมผสานกับความมีเอกลักษณ์ ซึ่งเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของกรุงเทพมหานครที่ซ่อนอยู่คือภูมิทัศน์ของ “สวนในบางกอก” โดยสวนในบางกอกกระจายตัวอยู่ในบริเวณชานเมืองด้านตะวันตกของกรุงเทพมหานคร พื้นที่ดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่สวนที่เป็นแหล่งผลิตผลไม้เท่านั้นแต่ยังมีคุณค่าเชิงนิเวศที่สำคัญและมีศักยภาพในการเป็นพื้นที่สีเขียวของเมืองด้วย
ป่าในเมืองที่เป็นมากกว่าพื้นที่เกษตรกรรมของสวนผลไม้
ในอดีต พื้นที่โดยรอบกรุงเทพมหานครเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีความอุดมสมบูรณ์ ทำหน้าที่เป็นแหล่งอาหารที่สำคัญเพื่อการบริโภคของคนเมือง อย่างไรก็ตาม การพัฒนาและขยายตัวของเมืองส่งผลทำให้พื้นที่เกษตรกรรมเหล่านี้ลดจำนวนลงอย่างรวดเร็ว รวมถึงพื้นที่สีเขียวของกรุงเทพมหานครเองก็มีสัดส่วนน้อยมากเมื่อเทียบกับพื้นที่เมืองทั้งหมด ตรงนี้เองจึงนำมาสู่การทบทวนศักยภาพและบทบาทของพื้นที่เกษตรกรรมที่มีอยู่เดิม โดยเฉพาะสวนในบางกอกซึ่งมีต้นไม้ผลขนาดใหญ่หลากหลายชนิดที่ปลูกและเจริญเติบโตอยู่ในพื้นที่สวนยกร่อง ก่อให้เกิดสภาพแวดล้อมคล้ายป่า สวนในบางกอกจึงไม่ใช่สวนผลไม้ทั่วไปแต่เป็นระบบนิเวศที่เอื้อประโยชน์ต่อการปรับปรุงสภาพแวดล้อมเมือง
ความท้าทายและโอกาส
การลดลงของพื้นที่เกษตรกรรมชานเมืองที่เกิดจากการขยายตัวของเมืองเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นกับเมืองใหญ่หลายแห่งทั่วโลก แต่ความท้าทายคือจะทำอย่างไรที่จะรักษาความสมดุลระหว่างการพัฒนาและการอนุรักษ์ไว้ได้ การปรับเปลี่ยนวิธีคิดโดยการผนวกพื้นที่เกษตรกรรมของสวนในบางกอกให้เป็นพื้นที่สีเขียวประเภทหนึ่งของเมืองถือเป็นโอกาสของการเพิ่มสัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อคนของเมืองได้อย่างมีนัยสำคัญและรวดเร็ว ทั้งนี้ก็เพื่อช่วยส่งเสริมการคงอยู่ของพื้นที่สวนในบางกอกในฐานะพื้นที่สีเขียวเมืองที่ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมของเมืองที่น่าอยู่และมีความยั่งยืนต่อไป
